Samotne, opuszczone i zapomniane, stoją na rozstajach dróg, w lasach lub przy polnych drogach. Ich prosty i surowy kształt rzuca się w oczy swą odmiennością, ale nie zachwyca i najczęściej mijamy je obojętnie. Nieraz przez moment zastanawiamy się nad tym - Czym są, jakie mają znaczenie, kto je wystawił? Ale myśli te ulatują, a krzyże wtapiają się w nasz codzienny krajobraz i zapominamy o nich.

Krzyże pojednania, zwane także krzyżami pokutnymi, to monolityczne, proste i surowe kamienne formy w kształcie krzyża, wykonane z miejscowego materiału (piaskowiec, zlepieniec, granit, bazalt). Rozróżnia się kilka typów krzyży pokutnych: łacińskie, greckie, św.Antoniego, podwójne, występują także obiekty których typu nie można już dziś określić. Krzyże mogą posiadać aureolę (pełną, dolną, górną) oraz ryty narzędzia zbrodni - nóż, miecz, topór, kusza, widły, dzida, itp ...

W Polsce zewidencjonowano ponad 600 obiektów tego typu. Występują one na obszarze województw: dolnośląskiego (dawne jeleniogórskie, wałbrzyskie, wrocławskie, legnickie i część leszczyńskiego), lubuskiego (dawne zielonogórskie i część leszczyńskiego), opolskiego i śląskiego (przed nowym podziałem administracyjnym katowickie i bielskie). Pojedyncze krzyże występują także w województwie pomorskim, wielkopolskim i świętokrzyskim.